In hoeverre ‘helpen’ we iemand echt?

Je hebt vast wel zo’n situatie meegemaakt dat je in gesprek raakt met iemand die je dierbaar is. De persoon zit niet lekker in zijn vel omdat er verdriet is om wat er niet meer is of nooit is geweest. Je wilt graag helpen maar hoe pak je dat aan? Wat werkt wel en wat juist niet?

In de actiemodus

Ik weet niet of jij je nog kunt herinneren hoe je destijds reageerde. Wat mij opvalt is dat we als mens geneigd zijn om meteen in de actiemodus te schieten. Het zien van het leed van die ander maakt ons ongemakkelijk. We willen dat oplossen en het liefst meteen. We zijn inmiddels gewend om moeilijke situaties snel af te handelen door de maakbare maatschappij waarin we leven.

Veel voorkomende reacties

Ik schets hieronder enkele voorbeelden uit de praktijk:

  • Je gaat troosten door te zeggen ”Kom op, morgen is er weer een nieuwe dag en dan voel je je wellicht wat beter.” Of je gaat een pannetje soep maken met de mededeling: ”Daar knap je vast van op.”
  • Je geeft aan dat je het volledig begrijpt wat die ander doormaakt .Vervolgens trek je het gesprek naar jou toe door je eigen voorbeeldsituatie in geuren en kleuren te gaan vertellen.
  • Je bagatelliseert de toestand door te zeggen dat het allemaal wel meevalt. Of je zegt iets in de trant van: ”In ieder geval kun jij nog lopen.” Nog een graadje erger met de uitspraak: ”Er zijn mensen die het nog veel zwaarder hebben dan jij.”
  • Je reageert niet direct maar snijdt vrij snel daarna een geheel ander onderwerp aan om het penibele tafereel te ontwijken omdat je niet weet wat je kan zeggen om de ander een beter gevoel te geven.
  • Dit is wellicht de meest pijnlijke variant; je probeert de ander met man en macht te overtuigen wat wel de moeite waard is om door te gaan. Je gaat dan ook daadwerkelijk opsommen wat die dingen en/of personen zijn.

Erkenning voor je verdriet

Wat je hiermee in feite doet is je neemt de persoon niet serieus. Je onderschat de ernst van de situatie. Het is uiteraard allemaal goed bedoeld want de intentie om de ander te helpen is oprecht maar je helpt hem of haar hier niet mee. Integendeel zelfs; de ander krijgt geen ruimte om te bespreken wat hem of haar nu juist zo dwarszit. Sterker nog; je laat de ander eigenlijk in de kou staan en dat voelt erg eenzaam. Het enige wat deze persoon wil is gehoord worden. Dat de last en het verdriet ondraaglijk aanvoelt op dat moment. De persoon wil erkenning voor zijn of haar verlies. Het gevoel ervaren er te mogen ‘zijn’ met zijn sores.

Begrijpen is begrensd

Overigens kun je nooit volledig begrijpen wat de ander voelt. Ook al denk je dat misschien wel omdat je een soortgelijke situatie hebt meegemaakt. ”’Begrijpen’ is immers begrensd. Ieder mens heeft een unieke geschiedenis en ontwikkeling doorgemaakt, heeft een eigen karakter en heeft een eigen manier van denken en beleven ontwikkeld (Arthur Polspoel, Eenzaam sterven, pagina 9).

Tips en advies

Je hebt gezien wat niet werkt maar wat helpt dan wel?

  • De tijd nemen en met aandacht luisteren.
    Ook al heeft die persoon het verhaal al tien keer verteld en weet je al precies wat hij of zij gaat zeggen. Door te luisteren geef je de ander ruimte om gehoord te worden.
  • Ga het gesprek aan door vragen te stellen. Dring niet je eigen mening of visie op. Oordeel niet. Door erover te praten, ontstaat er inzicht bij de ander door woorden aan de situatie te koppelen wat het nu eigenlijk voor hem of haar betekent.
  • Aansluiten bij wat de ander zegt en daarop doorgaan. Zo ontstaat er een diepere laag om tot de kern van het probleem te komen. Het uitspreken van wat de persoon daadwerkelijk dwars zit, lucht op en reduceert heftige emoties.
  • Door aanwezig te zijn, vorm je een klankbord voor de ander waardoor deze het gevoel ervaart er niet alleen voor te staan.
  • Empathie tonen door bijvoorbeeld te melden: ”Ik weet niet precies wat ik nu moet zeggen maar ik ben blij dat je dit met mij wilt delen.” Hiermee maak je verbinding en neem je de ander serieus. De situatie wordt draaglijker.


Je mag tot last zijn

”Eén van de meest gehoorde klachten van zwaar zieken en ook een van de redenen waarom sommigen neigen tot euthanasie is: ”Ik wil anderen niet meer tot last zijn.” Heel ons leven zijn we elkaar tot last zodra een kind op de wereld wordt gezet, zodra je een relatie aangaat…de vraag is hoe komt het dat wij in onze maatschappij elkaar niet meer tot last willen zijn? Want dat is per definitie onmogelijk. Ik denk dat we mensen heel duidelijk moeten meegeven dat je tot last mag zijn.” (Dirk de Wachter, Borderline times, het einde van de normaliteit, pagina 205)

Wat ik veronderstel wat de Belgische psychiater en hoogleraar Dirk de Wachter wil zeggen is dat het leven bestaat uit een afwisseling van vreugde en verdriet. Dat je je af en toe somber voelt is vanzelfsprekend en een natuurlijk proces. Ik denk dat we de wereld een beetje mooier en leefbaar maken als we in 2019 onszelf wat meer kwetsbaar durven op te stellen. De tijd nemen om wat meer naar elkaar te luisteren. Ik wens je een inspirerend nieuwjaar waarin je geraakt wordt en anderen zult raken!

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *